اجرای موافقتنامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، در شش ماه نخست، نشانههای روشنی از اثرگذاری خود بر عملکرد صادراتی کشور بروز داده است. آمارها نشان میدهد از ۲۵ اردیبهشتماه، همزمان با آغاز اجرای عملی این توافق، صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اوراسیا حدود ۱۶ درصد افزایش یافته؛ رشدی که در شرایط فشارهای ساختاری بر تجارت خارجی، نقش مهمی در جلوگیری از افت شدید تراز تجاری کشور ایفا کرده است.
به گزارش نبض صنعت، توافق ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا که پیشتر در قالب تجارت ترجیحی دنبال میشد، از بهار امسال وارد مرحله جدیدی شد. در مرحله تجارت ترجیحی، فهرستهایی از کالاهای مشمول تخفیف تعرفهای میان طرفین تعریف شده بود تا منافع دو طرف بهصورت متوازن تأمین شود. اما با پیوستن ایران بهعنوان عضو ناظر و آغاز اجرای تجارت آزاد، در عمل بخش بزرگی از محدودیتهای تعرفهای کنار رفت و مسیر مبادلات تجاری هموارتر شد.
بر اساس مفاد این توافق، تعرفه ۸7 درصد از کالاهایی که در تجارت دوجانبه ایران و اتحادیه اوراسیا مبادله میشود، به صفر رسیده است؛ اقدامی که نهتنها هزینه مبادله را کاهش داده، بلکه مزیت رقابتی کالاهای ایرانی در بازار اوراسیا را به شکل محسوسی تقویت کرده است. صفر شدن تعرفه بخش عمدهای از کالاهای مبادلهشده، بهویژه در گروههایی که سهم بالاتری در صادرات ایران به اوراسیا دارند، به افزایش حجم تجارت کمک کرده است.
دادههای تجارت خارجی در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد روسیه همچنان مهمترین مقصد صادراتی ایران در میان کشورهای عضو اتحادیه اوراسیاست. پس از روسیه، ارمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و بلاروس در رتبههای بعدی قرار دارند. این رتبهبندی بیانگر آن است که هرچند بازار روسیه سهم غالب را به خود اختصاص داده، اما سایر اعضای اتحادیه نیز بهتدریج در حال تبدیل شدن به مقاصد پایدار صادراتی برای ایران هستند.
اهمیت این روند زمانی بیشتر نمایان میشود که تجارت آزاد نه تنها بهعنوان یک ابزار افزایش صادرات، بلکه بهعنوان بخشی از راهبرد دیپلماسی اقتصادی ایران مورد توجه قرار گیرد. کاهش ریسکهای تجاری ناشی از تحریمها و تنوعبخشی به مقاصد صادراتی، از جمله مزایایی است که میتواند در میانمدت جایگاه تجارت خارجی ایران را تقویت کند.
با این حال، تداوم اثرات مثبت تجارت آزاد منوط به رفع موانع غیرتعرفهای، بهبود زیرساختهای لجستیکی و تسهیل رویههای گمرکی است. در غیر این صورت، مزیت حذف تعرفهها بهتنهایی برای جهش پایدار صادرات کافی نخواهد بود. رشد ۱۶ درصدی فعلی را میتوان نخستین نشانه عملی از ظرفیت این توافق دانست؛ ظرفیتی که در صورت سیاستگذاری دقیقتر، میتواند به یکی از محورهای اصلی بازآرایی تجارت خارجی ایران تبدیل شود.
انتهای پیام
