کمبود مواد ناریه در معادن به یکی از گلوگاههای جدید تولید تبدیل شده است؛ در حالی که نیاز سالانه معادن کشور حدود ۲۴۰ هزار تن برآورد میشود، کمتر از ۳۰ درصد این نیاز تأمین شده و شکاف عرضه و تقاضا میتواند به بیش از ۱۶۸ هزار تن برسد؛ کسریای که حالا پای واردات مواد ناریه از چین را به میان کشیده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری نبض صنعت، طبق اعلام رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران، نیاز سالانه معادن کشور به مواد ناریه حدود ۲۴۰ هزار تن است، اما در سال جاری کمتر از ۳۰ درصد این نیاز تأمین شده است.
بر این اساس، میزان مواد ناریه تأمینشده کمتر از ۷۲ هزار تن بوده و کسری مواد ناریه در معادن میتواند بیش از ۱۶۸ هزار تن باشد؛ موضوعی که نگرانیها درباره تداوم عملیات استخراج و برنامه تولید معادن را افزایش داده است.
مواد ناریه یکی از نهادههای اصلی عملیات انفجار کنترلشده در معادن است و در بسیاری از معادن، عملیات استخراج عملاً از مرحله حفاری و انفجار آغاز میشود. بنابراین هرگونه اختلال در تأمین مواد ناریه میتواند مستقیماً بر میزان استخراج و در ادامه بر زنجیره تأمین صنایع معدنی اثر بگذارد.
کمبود مواد ناریه چگونه استخراج معادن را مختل میکند؟
یک منبع آگاه در بخش معدن به «نبض صنعت» گفت: مشکل تأمین مواد ناریه تنها به کمبود فیزیکی این مواد محدود نمیشود و مشکلات مربوط به ثبت سفارش، واردات، ترخیص و توزیع مواد ناریه نیز بر روند تأمین اثر گذاشته است.
وی افزود: زمانی که مواد ناریه به اندازه کافی در اختیار معدن قرار نگیرد، عملیات انفجار مطابق برنامه انجام نمیشود و این موضوع مستقیماً بر استخراج اثر میگذارد. ممکن است یک معدن برای مدتی با ذخایر موجود یا سهمیه محدود به فعالیت ادامه دهد، اما تداوم این شرایط در نهایت میتواند تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
در همین حال، بهرام شکوری، رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران نیز اعلام کرده است که برخی شرکتها برای ثبت سفارش مواد ناریه با مشکل مواجه هستند و در مواردی چندین ماه در انتظار انجام ثبت سفارش میمانند.
به گفته او، بدون مواد ناریه امکان انجام انفجار وجود ندارد و در نتیجه، روند استخراج نیز متوقف خواهد شد.
کسری مواد ناریه به ۱۶۸ هزار تن میرسد
بر اساس ارقام اعلامشده از سوی اتاق ایران، اگر نیاز سالانه معادن ۲۴۰ هزار تن باشد و کمتر از ۳۰ درصد این میزان تأمین شده باشد، حجم مواد ناریه تأمینشده کمتر از ۷۲ هزار تن خواهد بود.
در نتیجه، میزان کسری بالقوه مواد ناریه میتواند به بیش از ۱۶۸ هزار تن برسد.
این شکاف قابلتوجه میان نیاز و عرضه نشان میدهد مسئله تأمین مواد ناریه را نمیتوان صرفاً یک اختلال مقطعی دانست؛ زیرا برنامهریزی تولید معادن به دسترسی مستمر و قابل پیشبینی به این نهاده وابسته است.
یک منبع آگاه در بخش معدن در گفتوگو با «نبض صنعت» گفت: مسئله فقط افزایش قیمت یا کمیابی مواد ناریه نیست، بلکه نامشخص بودن زمان تأمین باعث شده معادن نتوانند برنامه تولید خود را با اطمینان تنظیم کنند.
وی افزود: زمانی که زمان رسیدن مواد ناریه مشخص نباشد، برنامهریزی برای عملیات استخراج نیز دشوار میشود.
واردات مواد ناریه از چین روی میز دولت
با تشدید مشکل تأمین مواد ناریه، واردات از چین بهعنوان یکی از راهکارهای فوری مطرح شده است.
رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران اعلام کرده است که کشورهای روسیه، سوئد و چین ظرفیت تأمین این مواد را دارند و باید امکان واردات مواد ناریه از چین فراهم شود.
او همچنین از وعده وزارت دفاع برای همراهی در روند تأمین مواد ناریه و تسریع در ترخیص محمولهها خبر داده است.
پیشتر نیز سرپرست وزارت دفاع اعلام کرده بود که معادن کشور روزانه حدود ۷۰۰ تن مواد ناریه نیاز دارند و این وزارتخانه آمادگی دارد برای واردات این مواد و تلاش جهت ترخیص محمولهها در مدت ۲۴ ساعت اقدام کند.
به گفته منبع آگاه، واردات سریع مواد ناریه میتواند در کوتاهمدت بخشی از فشار موجود بر معادن را کاهش دهد، اما برای حل ریشهای مشکل باید مشخص شود ظرفیت تولید داخلی مواد ناریه چقدر است و چه میزان از نیاز سالانه معادن را پوشش میدهد.
چرا کمبود مواد ناریه برای صنایع معدنی مهم است؟
اهمیت کمبود مواد ناریه تنها به عملیات استخراج در معادن محدود نمیشود. بخش معدن در ابتدای زنجیره تأمین مواد اولیه صنایعی مانند فولاد، مس، سیمان و سایر صنایع معدنی قرار دارد.
به همین دلیل، کاهش سرعت استخراج میتواند در مراحل بعدی زنجیره خود را به شکل کاهش عرضه مواد اولیه، افزایش هزینه تولید و عقبافتادن برنامههای تولید صنایع معدنی نشان دهد.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که معادن کشور همزمان با محدودیت انرژی، مشکلات تأمین سوخت و فرسودگی ماشینآلات نیز مواجه هستند.
رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق ایران همچنین از کسری حدود ۲۵ درصدی سوخت نسبت به نیاز برآوردشده معادن خبر داده و گفته است که معادن در برخی موارد حدود ۲۰ روز سوخت در اختیار دارند.
گره تأمین مواد ناریه چگونه باز میشود؟
اکنون دولت از یک سو به دنبال تسهیل واردات مواد ناریه و از سوی دیگر به دنبال تقویت ظرفیت تولید داخلی است.
با این حال، فعالان بخش معدن معتقدند صرف صدور مجوز واردات برای حل مشکل کافی نیست و فرآیندهای ثبت سفارش، تأمین ارز، حملونقل و ترخیص مواد ناریه نیز باید متناسب با شرایط بخش معدن تسهیل شود.
یک منبع آگاه به «نبض صنعت» گفت: برای معدن، زمان اهمیت زیادی دارد. اگر مواد ناریه امروز تأمین نشود، اثر این اختلال ممکن است چند هفته یا چند ماه بعد در آمار تولید مشاهده شود.
به گفته این منبع، نباید منتظر کاهش تولید ماند و سپس برای حل مشکل تأمین مواد ناریه اقدام کرد.
مواد ناریه؛ گلوگاه جدید استخراج معادن
در نهایت، اعداد موجود تصویر روشنی از ابعاد مسئله ارائه میکنند: نیاز سالانه ۲۴۰ هزار تن، تأمین کمتر از ۳۰ درصد و کسری بالقوه بیش از ۱۶۸ هزار تن.
برای معدنی که عملیات استخراج آن از حفاری و انفجار آغاز میشود، کمبود مواد ناریه دیگر یک مشکل حاشیهای نیست؛ بلکه میتواند به یکی از گلوگاههای اصلی تولید و استخراج معادن کشور تبدیل شود.
انتهای پیام
