پذیرهنویسی نخستین صندوق درآمد ثابت ارزی کشور از امروز، ۲۵شهریورماه آغاز میشود؛ ابزاری که قرار است با پرداخت اصل سرمایه و سود به همان ارز، بخشی از ارزهای راکد مردم را از خانهها بهسمت تامین مالی تولید، صنایع صادراتمحور و پروژههای ارزآور هدایت کند.
به گزارش نبض صنعت، سیدعلی مدنیزاده وزیر امور اقتصادی و دارایی، هفته گذشته با اعلام خبر آغاز پذیرهنویسی نخستین صندوق ارزی در بازار سرمایه گفته بود وعده دولت برای ایجاد صندوقهای ارزی محقق شده و این صندوقها پس از دریافت مجوزهای لازم وارد مرحله پذیرهنویسی میشوند.
بهمن سال گذشته بود که برای اولین بار موضوع صندوقهای ارزی مطرح شد؛ صندوقهایی که بهمنظور تامین مالی تولید میتوانند نقش مهمی ایفا کنند. پس از برگزاری جلسات کارشناسی متعدد میان بانک مرکزی، مرکز مبادله ارز و طلای ایران و سازمان بورس و اوراق بهادار، «شیوهنامه پذیرش و صدور مجوز ارکان ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایهگذاری در درآمد ثابت ارزی» در خردادماه ۱۴۰۵ در هیأت عامل بانک مرکزی تصویب شد. حالا در آستانه پایان تابستان پذیرهنویسی اولین صندوق ارزی امروز انجام میشود. براساس مجوز صادرشده، ۹۹۰هزار واحد سرمایهگذاری عادی صندوق ارزی مانا ملت در دوره پذیرهنویسی قابل عرضه خواهد بود. متقاضیان برای مشارکت در پذیرهنویسی باید دست کم ۱۰واحد سرمایهگذاری از این صندوق را پذیرهنویسی کنند. ارزش هر واحد سرمایهگذاری نخستین صندوق ارزی ۱۰دلار آمریکا تعیین شده است.
کارکرد صندوق ارزی
مطابق سازوکار پیشبینی شده، صندوق ارزی نوعی صندوق سرمایهگذاری در داراییهای ارزی با درآمد ثابت است و سرمایهگذاری در آن و همچنین تسویه وجوه ناشی از ابطال واحدها صرفا بهصورت ارزی انجام میشود. به بیان روشنتر، تسویه ریالی در این صندوقها ممنوع است. این ویژگی یکی از مهمترین تفاوتهای صندوقهای جدید با تجربههای گذشته محسوب میشود. سرمایهگذار میتواند با تحویل اسکناس یا حواله ارزی، واحدهای صندوق را خریداری کند و در زمان ابطال نیز اصل سرمایه و سود خود را برمبنای همان ارز دریافت کند. حداقل سود پیشبینی شده برای این صندوق ۵درصد است و هدف این است که سرمایهگذار ضمن برخورداری از بازدهی، دغدغهها و ریسکهای مربوط به نگهداری ارز بهصورت فیزیکی را نیز نداشته باشد.
طی سالهای اخیر، تورم و کاهش قدرت خرید پول ملی موجب شده بخشی از مردم برای حفظ ارزش دارایی خود به خرید و نگهداری ارز روی بیاورند. این ارزها در صورت نگهداری در منازل یا صندوقهای امانات، اگرچه برای صاحب دارایی نقش پوشش ریسک تورمی دارند، اما عملا بازدهی اقتصادی ایجاد نمیکنند و در تامین مالی تولید نیز نقشی ندارند. برآوردهای مطرح شده از وجود میلیاردها دلار اسکناس در اختیار مردم حکایت دارد و در برخی برآوردها رقم این منابع حدود ۱۰ تا ۴۰میلیارد دلار اعلام شده است. اگر حتی بخشی از این منابع وارد ابزارهای رسمی سرمایهگذاری شود، میتواند به یک ظرفیت جدید برای تامین مالی اقتصاد تبدیل شود. یعنی منابعی که تاکنون به شکل ارز فیزیکی و راکد نگهداری میشد، به منابع مالی قابل استفاده برای طرحهای اقتصادی تبدیل شود.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که مقصد این منابع، پروژههایی باشد که توان تولید محصول، صادرات و بازگشت ارز دارند. بدین ترتیب یک دلار راکد در خانه میتواند به منبع تامین مالی یک پروژه صنعتی تبدیل شود؛ پروژهای که از محل فعالیت خود درآمد ایجاد میکند، اشتغال بهوجود میآورد، ظرفیت صادراتی کشور را افزایش میدهد و در نهایت سود آن نیز به صاحب سرمایه بازمیگردد.
پیوند بازار سرمایه با تامین مالی ارزی
راهاندازی صندوقهای درآمد ثابت ارزی را میتوان گام دیگری در مسیر متنوعسازی ابزارهای تامین مالی کشور دانست. در سالهای گذشته ابزارهای مختلفی برای تامین مالی ریالی تولید طراحی شده است، اما در حوزه ارزی، خلأ ابزارهای رسمی و جذاب برای صاحبان ارز محسوس بود. صندوق ارزی میتواند این خلأ را تا حدی پوشش دهد. منابع صندوق براساس دستورالعمل مربوطه باید در داراییهای دارای ضمانت ارزی مانند سپردههای ارزی، گواهیهای سپرده مدتدار ارزی و اوراق ارزی سرمایهگذاری شود. بخشی از این اوراق نیز برای تامین مالی پروژههای بزرگ صنعتی منتشر میشود. در نتیجه، زنجیرهای شکل میگیرد که در یک سوی آن صاحب ارز قرار دارد و در سوی دیگر، بنگاه تولیدی و پروژهای که برای توسعه به منابع ارزی نیاز دارد. صندوق نقش واسط میان این دو را ایفا میکند. از منظر سرمایهگذار نیز مهمترین جذابیت این ابزار، حفظ جنس دارایی است. فردی که دلار وارد صندوق میکند قرار نیست در زمان خروج معادل ریالی آن را دریافت کند. اصل و سود سرمایه بهصورت ارزی تسویه میشود.
یکی از مهمترین مسائل در موفقیت صندوقهای ارزی، اعتماد مردم است. تجربه برخی طرحهای گذشته در زمینه سپردههای ارزی باعث شده سرمایهگذاران نسبت به نحوه بازپرداخت منابع خود حساس باشند. براساس طراحی جدید و منابع صندوق باید در داراییهای دارای ضمانت ارزی قرار گیرد؛ بنابراین ریسک اعتباری سرمایهگذاری در ساختار پیشبینیشده بسیار پایین و در موارد دارای تضامین بانکی نزدیک به صفر ارزیابی میشود.
بانک مرکزی و سازمان بورس نیز مسئولیت صدور مجوز، نظارت و سازوکارهای مرتبط با نقدشوندگی را برعهده دارند. همین نظارت و شفافیت، یکی از الزامات اصلی برای تبدیل صندوق ارزی به یک ابزار فراگیر در میان خانوارهاست.
فرصتی برای بازسازی صنایع پس از جنگ
کارکرد این صندوقها فقط به حفظ ارزش دارایی مردم محدود نمیشود. در شرایطی که اقتصاد کشور برای بازسازی ظرفیتهای تولیدی و صنعتی آسیبدیده از جنگ به منابع مالی نیاز دارد، منابع ارزی میتواند نقش مهمی در تامین مالی این فرآیند ایفا کند. کارخانهها و واحدهای صنعتی برای بازگشت به ظرفیت تولید به ماشینآلات، تجهیزات، مواد اولیه و سرمایه در گردش نیاز دارند و بخشی از این نیازها ماهیت ارزی دارد. از سوی دیگر، اولویت دادن به پروژههای صادراتمحور بهمعنای آن است که منابع جذبشده صرفا برای هزینههای جاری مصرف نشود بلکه به فعالیتهایی اختصاص یابد که توان ایجاد درآمد ارزی دارند. این چرخه میتواند منابع جدیدی برای اقتصاد ایجاد کند و وابستگی پروژههای توسعهای به منابع محدود ارزی دولت را کاهش دهد.
سازمان بورس مجوز پذیرهنویسی نخستین صندوق سرمایهگذاری با درآمد ثابت ارزی کشور را صادر کرده و پذیرهنویسی صندوق «ارزی مانا ملت» از امروز آغاز شد. برای مشارکت در پذیرهنویسی، متقاضیان باید دارای حساب ارزی دلاری فعال نزد بانک ملت باشند یا نسبت به افتتاح حساب ارزی دلاری نزد این بانک اقدام کنند. پذیرهنویسی واحدهای سرمایهگذاری صندوق ارزی مانا ملت از طریق شعب منتخب ارزی بانک ملت انجام خواهد شد.
دلارهای خانگی در خدمت صنعت
شهباز حسنپورنماینده مجلس: صندوق ارزی میتواند منابع حبس شده را وارد چرخه اقتصاد کند. مزیت مهم این ابزار آن است که سرمایهگذار نهتنها از بازدهی ارزی برخوردار میشود بلکه دغدغههایی مانند سرقت، مفقودی، نگهداری ارز در منزل و حتی دریافت اسکناس جعلی را نیز نخواهد داشت. فردی که ارز خود را وارد صندوق میکند، در زمان خروج نیز همان ارز را دریافت خواهد کرد.
تامین مالی پروژههای پیشران
جبار کوچکینژاد نماینده مجلس: منابع ارزی راکد جامعه در صورت ایجاد مشوقهایی مانند سود ارزی، امکان ابطال واحدها و تسویه ارزی میتواند بهسمت فعالیتهای مولد هدایت شود. چنین سازوکاری منابعی را که تاکنون خارج از چرخه تولید قرار داشتهاند به سرمایهای برای پروژههای اقتصادی تبدیل میکند. بخش خصوصی و تولیدکنندگان برای خرید ماشینآلات به منابع ارزی نیاز دارند.
بدیل ارز راکد به پشتوانه تولید
سیدنجیب حسینی نماینده مجلس: تجمیع دلارهای خانگی، علاوهبر تامین مالی تولید، تصویر دقیقتری از ظرفیتهای ارزی موجود در داخل کشور در اختیار سیاستگذار قرار میدهد. این اطلاعات میتواند برای برنامهریزی و تخصیص هدفمند منابع اهمیت داشته باشد. مردم باید مطمئن باشند که اصل سرمایه آنها حفظ میشود و در زمان نیاز امکان دریافت معادل ارزی سرمایه خود را خواهند داشت.
اعتماد؛ شرط ورود ارزهای مردم
بیتالله عبداللهی نماینده مجلس: بخشی از مردم پسانداز خود را به شکل دلار و یورو نگهداری میکنند و این منابع تا زمانی که در خانه یا صندوق امانات باقی بمانند، تاثیر مستقیمی بر تامین مالی تولید ندارند. مهمترین عامل موفقیت صندوقها، اعتماد مردم است. سرمایهگذار باید بداند اصل سرمایه ارزی او چگونه حفظ میشود، سود چگونه محاسبه خواهد شد و بازگشت ارز به چه روشی است.
بستر امن سرمایهگذاری
ولیالله بیاتی نماینده مجلس: اگر مردم نسبت به سازوکار صندوق اطمینان پیدا کنند، منابع خرد آنها نیز میتواند در کنار منابع کلان قرار گیرد و در تامین مالی صنایع، توسعه زیرساختها و بازسازی ظرفیتهای تولیدی کشور نقش ایفا کند. صندوق ارزی میتواند دارایی را در یک بستر رسمی نگهداری کند و همزمان برای صاحب آن سود ارزی ایجاد شود. یکی از مشوقهاپرداخت اصل سرمایه به همان ارز سرمایهگذاریشده است.
انتهای پیام
