بحران کهنگی ماشین‌آلات صنعتی

0
یک کارشناس حوزه صنعت با اشاره به روند منفی سرمایه‌گذاری در سال‌های اخیر در حوزه ماشین‌آلات صنعتی در کشور، گفت: ورود تکنولوژی‌های روز و نوسازی تجهیزات، تنها راه عبور از چالش‌های بهره‌وری و کاهش راندمان در بخش‌های کلیدی صنعت است.

به گزارش نبض صنعت، در حالی که مفاهیمی همچون «توسعه پایدار»، «بهره‌وری» و «حفظ منابع پایه» به عنوان ستون‌های اصلی سیاست‌های تولیدی کشور مطرح می‌شوند، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که دستیابی به تولید پایدار بدون توجه به آسیب‌های زیست‌محیطی و فرسودگی تجهیزات، امکان‌پذیر نیست.

کارشناسان بر این باورند که نرخ بالای مصرف سوخت، برق و گاز در بخش‌های مختلف کشور، ریشه در عدم رعایت استانداردهای جهانی بهره‌وری دارد. در بخش حمل‌ونقل، مصرف بالای بنزین در خودروهای داخلی، نتیجه مستقیم عقب‌ماندگی تکنولوژیک و عدم بهره‌گیری از استانداردهای نوین مهندسی است. مشابه این وضعیت در بخش مصرف خانگی نیز مشاهده می‌شود؛ جایی که ساخت لوازم خانگی با راندمان پایین، منجر به مصرف بی‌رویه انرژی شده است.

همچنین در بخش تولید، شکاف میان «انتظارها» و «توان تولیدی»، ناشی از محدودیت‌های فنی ماشین‌آلات است. طبق تحلیل‌های انجام شده، تجهیزات فعلی صنایع توان پاسخگویی به ظرفیت‌های مورد انتظار را ندارند، زیرا ظرفیت عملیاتی و راندمان آن‌ها با استانداردهای روز دنیا همخوانی ندارد. این عدم توازن میان نیاز تولید و توان تجهیزات، فرآیند تولید را با هزینه‌های مالی و زمانی بسیار بالا مواجه کرده است.

خطوط تولید «قبرستان ماشین‌آلات کهنه و مستهلک» شده است

ابوالفضل روغنی گلپایگانی، کارشناس حوزه صنعت با اشاره به روند منفی سرمایه‌گذاری در سال‌های اخیر در حوزه ماشین‌آلات صنعتی در کشور، گفت: ورود تکنولوژی‌های روز و نوسازی تجهیزات، تنها راه عبور از چالش‌های بهره‌وری و کاهش راندمان در بخش‌های کلیدی صنعت است.
وی در تحلیل وضعیت فعلی زیرساخت‌های صنعتی کشور، بر این نکته تأکید کرد که نرخ منفی سرمایه‌گذاری در سال‌های اخیر، منجر به ایجاد شکاف تکنولوژیک و فرسودگی گسترده ماشین‌آلات شده است.

وی با بیان اینکه خطوط تولید «قبرستان ماشین‌آلات کهنه و مستهلک» شده است، ادامه داد: در صورت عدم ورود تجهیزات نو و سالم، آینده کارایی صنعت با تهدیدی جدی مواجه خواهد شد.

تکنولوژی، اصلی‌ترین ابزار افزایش بهره‌وری در هر صنعتی است

روغنی گلپایگانی با بیان اینکه تکنولوژی، اصلی‌ترین ابزار افزایش بهره‌وری در هر صنعتی است، تصریح کرد: وقتی از تکنولوژی‌های قدیمی استفاده می‌کنیم، با دو چالش اساسی «نیروبر بودن» و «انرژی‌بر بودن» مواجه هستیم. ماشین‌آلات فرسوده نه‌تنها نیروی انسانی بیشتری را می‌طلبد، بلکه مصرف بی‌رویه آب و برق را نیز به همراه دارند که این امر با اهداف توسعه پایدار و مدیریت منابع در کشور در تضاد است.

این کارشناس حوزه صنعت در خصوص میانگین عمر مفید ماشین‌آلات در سطح جهانی و تفاوت آن با استانداردهای ملی، اظهار کرد: تعیین یک عدد واحد برای عمر مفید ماشین‌آلات در تمامی صنایع غیرممکن است؛ چرا که ماهیت استهلاک در صنایع مختلف، از کاغذسازی و فولادسازی تا صنایع دیگر، کاملاً متفاوت است.

وی با اشاره به سرعت سرسام‌آور تحولات تکنولوژیک در جهان، افزود: «در دنیای امروز، «لبه تکنولوژی» به سرعت در حال تغییر است. با ورود اتوماسیون پیشرفته و سیستم‌های هوشمند، عمر مفید تجهیزات به شدت کاهش یافته است. با توجه به روند کنونی، نمی‌توان به تکنولوژی‌هایی که بیش از ۱۰ سال از عمر آن‌ها گذشته اعتماد کرد، مگر آنکه فرآیندها و سیستم‌های کنترل و عملیاتی آن‌ها به طور کامل بازنگری و به‌روزرسانی (Upgrade) شده باشد.

برای عبور از این مرحله، صرفاً نیاز به ماشین‌آلات جدید نیست، بلکه نیاز به ایجاد بسترهای مالی مناسب است

روغنی گلپایگانی در ادامه سخنان خود درباره آمار ماشین‌آلات فرسوده که نیاز به بهسازی و نوسازی دارند، عنوان کرد: آمار دقیق این بخش در اختیار وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) قرار دارد. اما به طور قطع، این حوزه نیاز به بازنگری در سیاست‌های حمایتی دارد.

وی تاکید کرد: برای عبور از این مرحله، صرفاً نیاز به ماشین‌آلات جدید نیست، بلکه نیاز به ایجاد بسترهای مالی مناسب است. اعتبارات و تسهیلات مربوط به بازسازی و نوسازی صنایع باید با نرخ بهره بسیار پایین و دوره‌های بازپرداخت کوتاه‌مدت ارائه شود تا انگیزه تولیدکنندگان برای گذار از تجهیزات مستهلک به سمت تکنولوژی‌های روزآمد افزایش یابد.

این کارشناس بخش صنعت درباره اعتبار ارزی مورد نیاز برای نوسازی ماشین‌آلات صنعتی یادآور شد: با توجه به ماهیت پیشرفته فناوری‌های مدرن، بسیاری از صنایع کشور برای نوسازی خود، با وابستگی مستقیم به ارز روبرو هستند.

وی گفت: در بسیاری از صنایع حساس، نوسازی به معنای خرید تکنولوژی‌های روز دنیاست که طبیعتاً نیاز به تأمین ارز دارد. اگرچه ظرفیت‌های تولید ماشین‌آلات داخلی و پروژه‌های صنعت‌سازی در برخی بخش‌ها می‌تواند این وابستگی را کاهش دهد، اما نباید از این واقعیت غافل شد که در هیچ نقطه از جهان، صنایع برای ارتقای تکنولوژی خود از تامین منابع ارزی بی‌نیاز نیستند.

ورود ماشین‌آلات کارکرده با کیفیت مشخص می‌تواند راهکاری موثر برای ورود به چرخه تولید است

این کارشناس تولید در پاسخ به بحث واردات ماشین‌آلات نو در مقابل کارکرده، به تفاوت‌های ساختاری میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه اشاره کرد و گفت: در سطح جهانی، استفاده از ماشین‌آلات دست‌دوم یا کارکرده (Second-hand) بسیار رایج است. در برخی کشورهای اروپایی، چرخه عمر مفید ماشین‌آلات بسیار کوتاه در نظر گرفته می‌شود و صنایع بلافاصله به دنبال جایگزینی آن‌ها هستند. در مقابل، کشورهای در حال توسعه ممکن است به دلیل محدودیت‌های زیرساختی، قادر به بهره‌برداری فوری از آخرین تکنولوژی‌های نو نباشند؛ از این‌رو، ورود ماشین‌آلات کارکرده با کیفیت مشخص می‌تواند راهکاری موثر برای ورود به چرخه تولید باشد.

در حالی که سرعت تولید در ماشین‌آلات مدرن کاغذسازی جهانی به ۱۰۰۰ متر در ثانیه رسیده است، سرعت تولید در صنایع مشابه در کشور ما حدود ۲۰۰ متر بر ثانیه است

روغنی گلپایگانی با ارائه آماری از شکاف تکنولوژیک میان صنعت ایران و جهان، بر ضرورت فوری «آپگرید» تجهیزات تأکید کرد.

وی در این زمینه نمونه صنعت کاغذسازی را مطرح کرد و افزود: در حالی که سرعت تولید در ماشین‌آلات مدرن کاغذسازی جهانی به ۱۰۰۰ متر در ثانیه رسیده است، سرعت تولید در صنایع مشابه در کشور ما حدود ۲۰۰ متر بر ثانیه است. این فاصله فاحش، نشان‌دهنده نیاز مبرم ما به روزآمدی تکنولوژی است.

وی تاکید کرد که مدیریت مصرف انرژی (آب، برق و گاز) و بهینه‌سازی نیروی انسانی، از ارکان اصلی نظام بهره‌وری است که مستقیماً با کیفیت ماشین‌آلات در ارتباط است.

این کارشناس صنعت در پایان با بیان اینکه بخش عمده‌ای از شاخص‌های بهره‌وری به تجهیزات و ماشین‌آلات بستگی دارد، یادآور شد: برای اینکه صنعت کشور بتواند در بازارهای جهانی رقابت کند و جایگاه خود را تثبیت نماید، باید تکنولوژی‌های روزآمد دنیا را جایگزین تجهیزات قدیمی کرده و از ظرفیت‌های کنترل هوشمند و اتوماسیون در این مسیر بهره‌مند شود.

انتهای پیام

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید